محمد رضا واليزاده معجزى

473

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

كرده‌ام همه آنها عقيده دارند كه بيشتر از سى هزار نفر بوده‌اند برخى هم 60 هزار نفر گفته‌اند ولى اكثرا همين سى هزار نفر يا كمى بيشتر را تأييد مىكنند . واقع امر اين است كه سپاه سالار الدوله همه از عشاير غرب ايران بودند و به اقتضاى تربيت صحرانشينى و خوى عشايرى بيشترشان به عشق نهب و غارت و تاراج و تالان با او همراه شده بودند و اگر سپاهى به اين عظمت تابع نظام و ديسيپلين مىبودند و از روى تاكتيك و نقشه پيش مىرفتند صددرصد سالار الدوله را به آرزوى ديرينش مىرساندند . بىسامانى و عدم نظم و ترتيب در اين اردو عظيم به قدرى بود كه كسى موفق به سرشمارى آنان نشد . سالار الدوله از طريق كنگاور و نهاوند به دولت‌آباد ملاير رسيد و چنان‌كه قبلا نوشتيم در اين محل امير مفخم بختيار حكمران لرستان را كه مأمور دفع وى شده بود شكست داد ولى عقيده مورخين بر اين است كه امير مفخم با محمد على شاه و سالار الدوله ارتباط محرمانه داشته و عمدا شكست خورده است . كار سالار الدوله مرتبا بالا مىگرفت و مخصوصا شكست سپاه امير مفخم بختيارى بر اهميت او افزود چنان‌كه به محض رسيدن اين خبر به سلطان‌آباد سردار ظفر كه در آن شهر بود با پانصد تن سواران خود از ترس سالار الدوله از شهر بيرون آمده و تا قم به قهقرا رفت و اهل سلطان‌آباد كه خود را بلادفاع ديدند ناگزير از شاهزاده زينهار خواستند و درهاى شهر را بر روى وى گشودند و استقبالش كردند ولى سالار الدوله قصد تسخير شهر همدان را داشت تا امير نظام را كه در نزديكىهاى همدان در يكى از قراء خود سكونت داشت ، سركوب كند و به اين نيت به آن نقطه روىآور شدند . امير نظام چگونگى امر را شنيده ، با پاى خود به پيشواز شاهزاده رفت و با عده‌اى كه همراه داشت به او پيوست . بعد از اين اقدام سالار الدوله عازم سلطان‌آباد شد و بدون مانعى روز 22 شهريورماه 1329 قمرى وارد آن شهر گرديد و از آنجا دسته‌هاى پيش جنگ او به پيشروى پرداخته تا نوبران جلو رفتند . چون در اين اوقات ديگر كار محمد على ميرزا يكسره شده بود و نيروى او به كلى شكست يافته و متلاشى شده بود قاعدتا ميدان براى سالار الدوله خالى مانده و او مىتوانست مدعى سلطنت شود . اين بود كه بعد از استحضار از عاقبت كار محمد على شاه با خود انديشيد كه حالا كه اقبال و طبيعت با محمد على شاه روى موافق نشان نمىدهد ديگر شانس سلطنت ندارد چرا او به نفع خود كار و كوشش نكند . بديهى است بعد از اين تصميم لحن خود را تغيير داد و شاهانه حرف